BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin, Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlamasına ilişkin değerlendirmelerde bulunarak Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın dört maddelik önerisine yönelik eleştirilerini dile getirdi.
Cyprus Mail gazetesine konuşan Holguin, yaklaşık 10 yıldır devam eden müzakere çıkmazının aşılması için tarafların ön koşul ileri sürmeden kapsamlı müzakerelere başlaması gerektiğini savundu.
Holguin, 9 Kasım Pazartesi günü Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis ile yapılması planlanan üçlü görüşmenin önemine dikkat çekti.
“TUFAN'IN METODOLOJİ DEDİĞİ ŞEY METODOLOJİ DEĞİL”
Cumhurbaşkanı Erhürman'ın müzakerelerin yeniden başlaması için ortaya koyduğu dört maddelik yöntemi değerlendiren Holguin, önerinin gerçek bir müzakere metodolojisi olarak tanımlanamayacağını savundu.
Holguin, “Tufan'ın metodoloji dediği şey metodoloji değil” ifadelerini kullandı.
Bir müzakere yönteminin yalnızca taleplerden oluşamayacağını belirten Holguin, anlaşmaya ulaşmak için izlenecek usul adımlarının, zaman çizelgesinin, görüşmelerin gündeminin ve süreç tıkandığında uygulanacak yol haritasının önceden belirlenmesi gerektiğini söyledi.
Holguin, güven artırıcı önlemlerde ilerleme sağlanmasının ardından liderlerin müzakere yöntemini ele almaları gerektiğini ifade etti.
“DÖNÜŞÜMLÜ BAŞKANLIK İLK GÜNDEM MADDESİ OLSUN”
Kıbrıs Türk ve Rum tarafları arasında görüş ayrılığı bulunan dönüşümlü başkanlık konusuna da değinen Holguin, bu başlığın müzakerelerin başlaması önünde engel oluşturabilecek temel konulardan biri olduğunu belirtti.
Kıbrıs Türk tarafının dönüşümlü başkanlığın müzakereler başlamadan önce kabul edilmesini istediğini, Kıbrıs Rum tarafının ise konunun müzakere masasında ele alınmasını savunduğunu hatırlatan Holguin, farklı bir yöntem önerdi.
Holguin, şu ifadeleri kullandı:
“Belki de ön koşulsuz müzakerelere başlamayı, ancak ilk gündem maddesinin bu konu olacağı konusunda uzlaşmayı düşünebiliriz. Böylece aylarca müzakere edip son gün bu konuya gelinmesi söz konusu olmaz. Tam tersine, bu konuyla başlanır. Eğer anlaşma sağlanırsa devam edilir, sağlanamazsa süreç sona erer.”
Bu yaklaşımın tarafların siyasi güç paylaşımına ilişkin niyetlerini daha başlangıçta ortaya koyabileceğini belirten Holguin, söz konusu öneriyi liderlere henüz sunmadığını, ancak üçlü görüşmede gündeme getirebileceğini söyledi.
HRİSTODULİDİS'İN 19 MADDELİK ÖNERİSİNE DE ELEŞTİRİ
Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis'in açıkladığı 19 maddelik öneri paketini de değerlendiren Holguin, kendisine bu önerileri içeren yazılı bir belge sunulmadığını açıkladı.
“Biliyor musunuz, bana hiçbir zaman bir belge vermedi” diyen Holguin, Hristodulidis'in farklı görüşmelerde çeşitli önerilerden söz ettiğini ancak bunların kendisine yazılı bir liste olarak iletilmediğini belirtti.
Holguin, kamuoyuna yansıyan önerilerin bir bölümünün gerçek anlamda güven artırıcı önlem niteliği taşımadığını savundu.
İki toplumlu teknik komitelerin toplantıları, Pile Festivali ve belediye başkanlarının görüşmeleri gibi faaliyetlerin somut güven artırıcı önlemlerle aynı kapsamda değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.
“ÖNCE CENEVRE'DE UZLAŞILAN KONULARI TAMAMLAMALIYIZ”
Mart 2025'te Cenevre'de düzenlenen genişletilmiş toplantıda dört yeni geçiş noktası, güneş enerjisi santrali, çevre projeleri, kültürel miras, gençlik çalışmaları ve mayın temizliği gibi konularda uzlaşı sağlandığını hatırlatan Holguin, bu kararların uygulanmasının öncelikli olması gerektiğini söyledi.
Holguin, “Hristodulidis'in bu yeni fikirleri iyi olabilir, ancak diğerlerini tamamlamamız gerekiyor” dedi.
Geçiş noktaları konusunda yaklaşık 20 aydır sınırlı ilerleme sağlanmasını eleştiren Holguin, liderlerin zamanın önemini yeterince dikkate almadıkları izlenimine sahip olduğunu belirtti.
“KÖTÜ BİR TOPLANTI TARAFLARI DAHA FAZLA BÖLEBİLİR”
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in yeterli hazırlık yapılmadan yeni bir 5+1 toplantısı düzenlemek istemediğini belirten Holguin, geçmiş deneyimlerden ders çıkarılması gerektiğini savundu.
Temmuz 2025'te New York'ta gerçekleştirilen genişletilmiş toplantıyı eleştiren Holguin, toplantının tarafları birbirine yakınlaştırmak yerine aralarındaki farklılıkları derinleştirdiğini ifade etti.
“Bence çok kötü bir toplantıydı. Tarafları böldü ve onları yeniden bir araya getirmek için daha fazla zaman harcanmasına neden oldu” diyen Holguin, yeni bir toplantının somut uzlaşı başlıkları üzerinden hazırlanması gerektiğini söyledi.
“PAZARTESİ SONUÇ ALINAMAZSA SÜREÇ ZARAR GÖRECEK”
9 Kasım'daki üçlü görüşmenin güven artırıcı önlemler açısından belirleyici olduğunu ifade eden Holguin, ilerleme sağlanamaması halinde mevcut girişimin geleceğinin belirsizleşeceğini belirtti.
BM'nin yıllardır Kıbrıs sorununa yönelik girişimlerde bulunduğunu hatırlatan Holguin, sonuç alınamaması durumunda benzer çabaların yeniden gösterilip gösterilmeyeceğinin bilinmediğini söyledi.
Holguin, “BM'nin bunu yeniden yapıp yapmayacağını bilmiyorum” ifadelerini kullandı.
Pazartesi günü ilerleme sağlanması halinde sürecin canlı tutulabileceğini belirten Holguin, başarısızlık durumunda ise görevinden ayrılacağını açıkladı.
GUTERRES'İN GÖREV SÜRESİ DOLMADAN YENİ TOPLANTI İHTİMALİ
Güven artırıcı önlemler konusunda anlaşmaya varılması halinde BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in görev süresi sona ermeden yeni bir genişletilmiş toplantı yapılabileceğini belirten Holguin, aralık ayının başının olası seçeneklerden biri olduğunu söyledi.
Ancak böyle bir toplantının düzenlenebilmesi için taraflar arasında önceden üzerinde uzlaşılmış somut başlıklar bulunması gerektiğini vurguladı.
Toplantının yapılıp yapılmayacağına Guterres'in karar vereceğini belirten Holguin, sürecin yeni BM Genel Sekreteri dönemine de bırakılabileceğini ifade etti.
YAKINLAŞMALAR BELGESİ MÜZAKERELER BAŞLADIĞINDA SUNULACAK
Holguin, önceki müzakerelerde sağlanan yakınlaşmaları içeren yeni bir belgenin hazırlandığını da açıkladı.
Belgenin müzakereler başlamadan önce açıklanmasının taraflar arasında yeni tartışmalar yaratabileceğini belirten Holguin, 2013 yılında Alexander Downer tarafından hazırlanan belgenin yol açtığı anlaşmazlıkları hatırlattı.
Bu nedenle yeni belgenin resmi müzakereler başladığında kullanılmak üzere saklandığını söyledi.
“GARANTÖRLER BİRBİRİNE DAHA YAKIN OLSAYDI SÜREÇ KOLAYLAŞIRDI”
Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın Kıbrıs sorunundaki rolünü de değerlendiren Holguin, garantör ülkelerin liderlerin üzerinde uzlaşacağı kararları desteklemesi gerektiğini belirtti.
Bölgesel gelişmelerin diplomatik süreci daha karmaşık hale getirdiğini savunan Holguin, Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkilerin önceki döneme kıyasla aynı yakınlıkta olmadığını ifade etti.
Holguin, “Garantör ülkeler birbirlerine daha yakın olsaydı, bu süreç daha kolay olabilirdi” dedi.
