BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis arasında 9 Kasım Pazartesi günü yapılması planlanan üçlü görüşme öncesinde önemli açıklamalarda bulundu.
Ara bölgedeki eski Lefkoşa Uluslararası Havalimanı'nda bulunan BM İyi Niyet Misyonu Binası'nda ANKA Haber Ajansı'na konuşan Holguin, güven artırıcı önlemler konusunda taraflardan somut adımlar beklediğini belirtti.
“HİÇBİR ŞEY OLMAZSA RAPORUM ‘HİÇBİR ŞEY OLMADI’ OLACAK”
Görev süresinin sonuna yaklaşırken Kıbrıs'taki diplomatik temaslarını yoğunlaştıran Holguin, 9 Kasım'daki görüşmenin sürecin geleceği açısından önemli olduğunu söyledi.
Holguin, “Pazartesi ne olacağını göreceğiz. Bu kez güven artırıcı önlemler konusunda bir adım atılmasını umuyorum” ifadelerini kullandı.
Görüşmede ilerleme sağlanamaması ihtimaline ilişkin ise şu açıklamayı yaptı:
“Hiçbir şey olmazsa Genel Sekreter'e raporum, ‘hiçbir şey olmadı’ olacak. Güle güle herkese, güle güle ben, güle güle Guterres.”
Holguin, sürecin canlı kalması halinde diplomatik çabaların gelecek yıl ve yeni BM Genel Sekreteri döneminde de sürdürülebileceğini ifade etti.
DÖRT YENİ GEÇİŞ NOKTASI MASADA
Holguin'in liderlerden yanıt beklediği güven artırıcı önlemler paketinde dört yeni geçiş noktasının açılması yer alıyor.
Gündemde bulunan güzergâhlar şöyle:
-
Haspolat (Mia Milia)
-
Kiracıköy (Athienou) – Gaziler (Pyroi) – Eğlence (Aglantzia)
-
Akıncılar (Louroujina) – Limya (Lymbia)
-
Kambo (Kambos) – Gemikonağı (Karavostasi)
Holguin, Erenköy yerine Kambo güzergâhının gündeme getirilmesinin uzlaşmaya katkı sağlamasını umduğunu belirtti.
DERİNYA'DA KARŞILIKLI 70'ER BİN METREKARELİK MAYIN TEMİZLİĞİ
Güven artırıcı önlemler paketinin bir diğer önemli başlığını Derinya bölgesindeki mayın temizliği oluşturuyor.
Holguin, 10 numaralı BM kontrol noktası yakınlarında her iki tarafta da 70'er bin metrekarelik alanın mayınlardan temizlenmesinin önerildiğini açıkladı.
Türk tarafının adanın tamamının mayınlardan arındırılması yönündeki talebine ilişkin değerlendirmede bulunan Holguin, “Bir yerden başlamalıyız. İki tarafta da aynı, tam olarak aynı 70 bin metrekareyle başlayacaklar” dedi.
Nihai hedefin mayınsız bir ada olduğunu belirten Holguin, daha kapsamlı bir anlaşma beklentisinin ilk adımları geciktirmemesi gerektiğini savundu.
“SİYASİ EŞİTLİK KONUSUNDA ANLAŞMA VAR”
Kıbrıs müzakerelerindeki siyasi eşitlik başlığını da değerlendiren Holguin, bu konuda daha önce uzlaşma sağlandığını belirtti.
Dönüşümlü başkanlığın siyasi eşitliğin bir parçası olduğunu ifade eden Holguin, bu konudaki ayrıntıların resmi müzakerelerde ele alınması gerektiğini söyledi.
Kıbrıslı Rum liderden dönüşümlü başkanlığı müzakereler başlamadan önce açıkça teyit etmesini istemenin zor olduğunu belirten Holguin, konunun güvenlik ve garantiler gibi diğer başlıklarla bağlantılı olduğunu kaydetti.
ERHÜRMAN'A SOMUT ÖNERİ ÇAĞRISI
Holguin, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın ortaya koyduğu dört maddelik müzakere yöntemine ilişkin taleplerini de değerlendirdi.
Erhürman'ın müzakerelerin belirli bir süreyle sınırlandırılması ve Kıbrıs Türk tarafının kusuru olmadan sonuçsuz kalması halinde eski statükoya otomatik olarak dönülmemesi yönündeki yaklaşımına değinen Holguin, bu taleplerin somut önerilerle desteklenmesi gerektiğini söyledi.
Holguin, müzakerelerin yeniden kesilmesi durumunda hangi adımların atılacağının önceden belirlenmesi gerektiğini ifade etti.
Doğrudan ticaret, doğrudan uçuşlar ve doğrudan temasların olası seçenekler arasında değerlendirilebileceğini belirten Holguin, doğrudan ticaret konusunda Avrupa Birliği'nin de sürece dahil edilmesi gerektiğini vurguladı.
MARAŞ İÇİN “BÜYÜK BÜTÇE GEREKİR” MESAJI
Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis'in Maraş'ın geçici olarak BM yönetimine devredilmesi yönündeki önerisini de değerlendiren Holguin, böyle bir adımın ciddi mali ve lojistik kaynak gerektireceğini söyledi.
BM'nin mevcut imkânlarının bu büyüklükte bir alanın yönetimini üstlenmek için yeterli olmadığını belirten Holguin, “BM'de bu imkan ve lojistik kapasite yok. Burası küçük bir yer değil, bir şehir” dedi.
Maraş'ın güvenliğinin sağlanmasının dahi büyük bir bütçe gerektireceğini ifade eden Holguin, taraflar arasında uzlaşma sağlanması halinde kaynak talebi için BM Güvenlik Konseyi'ne başvurulabileceğini belirtti.
ÖNCE ÜÇLÜ, ARDINDAN 5+1 TOPLANTISI GÜNDEMDE
Holguin, güven artırıcı önlemler konusunda ilerleme sağlanmasının ardından BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile görüşeceğini açıkladı.
Sürecin devamına ilişkin seçenekler arasında liderlerin BM Genel Sekreteri ile 2+1 formatında bir araya gelmesi ve ardından Türkiye, Yunanistan ile Birleşik Krallık'ın katılımıyla 5+1 toplantısı düzenlenmesi bulunuyor.
Ancak Holguin, bu toplantılara ilişkin henüz kesinleşmiş bir tarih bulunmadığını belirtti.
Resmi müzakerelerin başlaması için 5+1 aşamasına işaret eden Holguin, garantör ülkelerin liderler arasında sağlanacak uzlaşmayı desteklemesi gerektiğini söyledi.
“ANLAŞILAN KONULAR UYGULAMAYA GEÇİRİLMELİ”
Müzakerelerde kullanılan “Her şey üzerinde anlaşılmadan hiçbir şey üzerinde anlaşılmış sayılmaz” ilkesine de değinen Holguin, bu yaklaşımı eleştirdi.
Güven artırıcı önlemlerin tüm müzakerelerin tamamlanması beklenmeden uygulanması gerektiğini savunan Holguin, somut adımların iki toplumun sürece duyduğu güveni artırabileceğini ifade etti.
İki toplumlu teknik komitelerin çalışmalarına da değinen Holguin, özellikle yangınlar ve doğal afetler konusunda ortak hareket edilmesine yönelik girişimlerin önemini vurguladı.
