AKPINAR’DAN FİLO JET FACİASI İÇİN 22 KRİTİK SORU
Demokrat Parti Genel Sekreteri ve Girne Milletvekili Serhat Akpınar, 30 Ağustos’ta Girne’den hareket ettikten sonra su alarak alabora olan FİLO JET yolcu gemisinin teknik yeterliliği ve denetim süreçlerini Cumhuriyet Meclisi gündemine taşıdı.
Akpınar, kazanın kesin nedeninin uzmanlar tarafından yürütülecek kapsamlı ve bilimsel teknik incelemeler sonucunda ortaya çıkabileceğini belirterek, soruşturma tamamlanmadan herhangi bir kişi veya kurumun peşinen sorumlu ilan edilmesinin doğru olmayacağını vurguladı.
Ancak yüzlerce insanı taşıyan geminin hangi teknik belgeler ve denetimler sonucunda Girne Limanı'ndan sefere çıkmasına izin verildiğinin açıklanması gerektiğini kaydeden Akpınar, Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı'nın yanıtlaması talebiyle 22 maddelik yazılı soru sundu.
“HANGİ DENETİMLER SONUCUNDA SEFERE ÇIKMASINA İZİN VERİLDİ?”
Akpınar, FİLO JET'in hat ve sefer izinlerinden klas ve güvenlik sertifikalarına, alüminyum gövdesinden stabilite hesaplarına, yolcu kapasitesinden geçmiş teknik kayıtlarına kadar çok sayıda başlığın açıklığa kavuşturulmasını istedi.
Akpınar'ın Meclis'e taşıdığı 22 soru şöyle:
1- Hat ve sefer izni ne zaman verildi?
FİLO JET'e KKTC limanlarına düzenli yolcu seferi gerçekleştirebilmesi amacıyla hat/sefer izni hangi tarihte verildi? İzin yenilendiyse son yenileme tarihi nedir?
2- Bakanlığa hangi teknik belgeler sunuldu?
İznin verilmesi veya yenilenmesi sırasında geminin teknik yeterliliğine ilişkin Bakanlığa ve/veya Limanlar Dairesi'ne hangi belgeler sunuldu? Belgelerin tarihleri, geçerlilik süreleri ve düzenleyen kurumlar hangileridir?
3- Geminin Yeterlilik Belgesi var mı?
Geminin KKTC limanlarına sefer yapmaya uygun olduğunu gösteren Yeterlilik Belgesi mevcut mu? Varsa hangi kurum veya klas kuruluşu tarafından, hangi tarihte, hangi inceleme ve sörvey sonucunda ve hangi geçerlilik süresiyle düzenlendi? Belgenin bir sureti Meclis'e sunulacak mı?
4- Kaza tarihindeki klas statüsü neydi?
FİLO JET'in kaza tarihinde geçerli klas statüsü neydi ve bağlı bulunduğu klas kuruluşu hangisiydi? Geminin geçmişinde klas askıya alma, geri çekme, şartlı klas veya gecikmiş sörvey kaydı bulunuyor mu?
5- Güvenlik sertifikalarının tamamı geçerli miydi?
Yolcu gemisi güvenlik sertifikası, HSC Safety Certificate, Permit to Operate High-Speed Craft, Safety Management Certificate, klas sertifikaları ve diğer uluslararası teknik/güvenlik belgelerinden hangileri Limanlar Dairesi'ne ibraz edildi? Kaza günü itibarıyla tamamı geçerli miydi?
6- KKTC makamları gemiyi en son ne zaman denetledi?
FİLO JET üzerinde KKTC makamlarının yaptığı son fiziki ve teknik denetim hangi tarihte, hangi kurum ve yetkililer tarafından, hangi kontrol listesi ve teknik kriterlere göre gerçekleştirildi? Denetim raporları Meclis'e sunulacak mı?
7- Son denetimlerde eksiklik tespit edildi mi?
Geminin alüminyum gövdesi, kaynak noktaları, gövde bütünlüğü, su geçirmez bölmeleri, sintine ve tahliye pompaları, su alarm sistemleri, elektrik sistemleri ile yangın ve acil durum sistemlerinde eksiklik tespit edildi mi? Edildiyse giderildiği nasıl doğrulandı?
8- 26 yıllık gemide metal yorgunluğu araştırıldı mı?
Yaklaşık 26 yıllık olduğu bildirilen FİLO JET'in alüminyum gövdesinde metal yorulması, korozyon, çatlak ve gövde kalınlığı bakımından son kapsamlı inceleme ne zaman yapıldı? Ultrasonik ölçüm, NDT veya benzeri yapısal testler yapıldı mı, sonuçları neydi?
9- Renovasyon sonrasında stabilite hesapları yeniden yapıldı mı?
Geminin geçmişte geçirdiği kapsamlı renovasyon ve bakım sırasında yapılan yapısal değişiklikler Bakanlık veya Limanlar Dairesi'nin bilgisine sunuldu mu? Renovasyon sonrasında stabilite hesapları yeniden yapılarak onaylandı mı?
10- Geminin azami yolcu kapasitesi kaçtı?
FİLO JET'in KKTC limanlarına sefer yapmasına izin verilen azami yolcu kapasitesi kaç kişiydi? 30 Ağustos seferindeki yolcu ve mürettebat sayısı bu sınırlar içerisinde miydi? Gerçek yükleme/deplasman durumunun onaylı stabilite kitapçığına uygunluğu araştırılıyor mu?
11- Koltukların gemiye sabitlenmesi denetlendi mi?
Yolcu koltuklarının tekne/güverte üzerine sabitlenmesinin teknik uygunluğu daha önce denetlendi mi? Kazada bazı koltukların yerinden koptuğu yönündeki yolcu beyanları doğrultusunda koltuk bağlantıları ve güverte konstrüksiyonu teknik incelemeye alınacak mı?
12- Suyun gemiye ilk nereden girdiği araştırılıyor mu?
Yolcuların özellikle koltuk altı ve taban seviyesinden su geldiği yönündeki iddiaları Bakanlığın bilgisine ulaştı mı? Suyun gemiye ilk giriş noktasını belirlemek amacıyla bağımsız uzmanlar ve gemi inşa mühendislerinden oluşan teknik heyet görevlendirildi mi?
13- Geminin geçerli P&I sigortası var mıydı?
Kaza tarihinde geçerli P&I sigortası bulunuyor muydu? Poliçe Limanlar Dairesi'ne ne zaman ibraz edildi ve yolcu sorumluluklarını kapsayan teminat miktarı neydi?
14- Limanlar Dairesi gemiyi fiilen denetledi mi?
Hat izni verilmesi veya yenilenmesi sırasında yalnızca işletmecinin sunduğu belgelere mi dayanıldı, yoksa gemide ayrıca fiili teknik denetim yapıldı mı? Yapıldıysa tarihleri ve raporları nedir?
15- Belgelerin geçerliliği doğrudan teyit edildi mi?
Geminin teknik yeterliliğini gösteren belgelerin doğruluğu ve geçerliliği, belgeleri düzenleyen klas kuruluşu, bayrak devleti veya diğer yetkili kurumlarla doğrudan yazışılarak teyit edildi mi?
16- Geminin geçmişinde teknik arıza veya su alma kaydı var mı?
Bakanlık ve Limanlar Dairesi kayıtlarında FİLO JET hakkında geçmiş dönemlerde teknik arıza, su alma, gövde hasarı, seferden men, yolcu şikâyeti, klas problemi veya liman devleti denetimi eksikliği gibi herhangi bir bildirim bulunuyor mu?
17- Batık ROV ve 3D taramayla incelenecek mi?
Geminin mevcut durumunun delil niteliği taşıdığı dikkate alınarak, batığa müdahale edilmeden önce sualtı görüntülemesi, 3D tarama, gövde deformasyon analizi ve kırılma yüzeylerinin uzmanlar tarafından kayıt altına alınması planlanıyor mu? Geminin deniz tabanındaki yatış pozisyonu, gövde bütünlüğü, yarılma veya kopmalar, kapı ve rampalar, su giriş noktaları, koltuk bağlantıları ve gemiden ayrılan parçaların dağılımı incelenecek mi? Gerekirse ROV ile numune alınacak mı?
18- Teknik heyette kimler yer alacak?
Kazanın nedenlerini araştıracak teknik heyetin yapısı nasıl olacak? Heyette gemi inşa mühendisi, alüminyum konstrüksiyon uzmanı, stabilite uzmanı, klas/sörvey uzmanı ve deniz kazaları konusunda uzman kişiler bulunacak mı? İncelemenin bağımsızlığı ve şeffaflığı nasıl güvence altına alınacak?
19- Teknik belgeler Meclis'e sunulacak mı?
Hat izni ve yenilemeleri, Yeterlilik Belgesi, klas sertifikası ve kaza tarihindeki klas statüsü, HSC/yolcu gemisi güvenlik sertifikaları, son teknik denetim ve sörvey raporları, dry-dock/bakım raporları, NDT ve gövde ölçüm raporları, stabilite kitapçığı, yolcu kapasitesi belgesi, P&I sigorta poliçesi ve Limanlar Dairesi'nin son denetim tutanağı Meclis'e sunulacak mı?
20- Sefere çıkmasına ilişkin nihai kararı kim verdi?
FİLO JET'in 30 Ağustos'ta yüzlerce yolcuyla Girne Limanı'ndan sefere çıkmasının teknik ve hukuki açıdan güvenli olduğuna ilişkin nihai idari değerlendirme hangi makam tarafından, hangi belge ve denetim sonuçlarına dayanılarak yapıldı?
21- 2026'daki Türk Loydu denetiminin sonucu neydi?
FİLO JET'in eski adının IRIS JET olduğunu belirten Akpınar, Türk Loydu tarafından 2026 içerisinde gerçekleştirildiği kamuoyuna açıklanan denetimin tam tarihini sordu. Denetim sonucunda Durum Tespit Sörvey Raporu, Yeterlilik Belgesi, klas/sörvey uygunluk belgesi veya tavsiye/uygunsuzluk listesi düzenlenip düzenlenmediğinin; herhangi bir yapısal problem ya da giderilmesi gereken uygunsuzluk tespit edilip edilmediğinin açıklanmasını istedi.
22- 2018'de tespit edildiği belirtilen 29 uygunsuzluk giderildi mi?
Akpınar, İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla gördüğü 2019/347 Esas ve 2024/17 Karar sayılı dosyada, geminin Türk Loydu tarafından 19 Mart ve 26 Mayıs 2018'de denetlendiğinin, 13 Haziran 2018'de Antalya'da seyir tecrübesine tabi tutulduğunun ve incelemelerde 29 maddelik kusur, eksiklik ve kural uygunsuzluğu tespit edildiğinin belirtildiğini aktardı.
Akpınar, Bakanlık ve Limanlar Dairesi'nin hat izni verirken bu teknik geçmişten haberdar olup olmadığını, 29 maddenin tamamının giderildiğine ilişkin onarım, yeniden sörvey ve uygunluk kayıtlarının Bakanlığa sunulup sunulmadığını ve hangi kuruluş tarafından hangi teknik incelemeyle kapatıldığının doğrulandığını sordu. Türk Loydu'nun 17 Aralık 2018 tarihli Durum Tespit Sörvey Raporu ile ilgili teknik belgelerin de Meclis'e sunulmasını talep etti.
“AMACIMIZ SUÇLU ARAMAK DEĞİL”
Akpınar, soruların amacının devam eden teknik soruşturmanın sonucunu peşinen belirlemek veya herhangi bir kişi ya da kurumu suçlamak olmadığının altını çizdi.
Devletin teknik ve idari denetim yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediğinin ortaya çıkarılmasını isteyen Akpınar, benzer bir facianın yeniden yaşanmaması gerektiğini vurguladı.
Akpınar, beklentilerini ise “Belgeleriyle, raporlarıyla ve bütün şeffaflığıyla kamuoyuna cevap verilmesi” sözleriyle ifade etti.
