ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta düzenlediği hava saldırısında İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in hayatını kaybetmesinin ardından, ülkede yeni liderin kim olacağına ilişkin süreç tamamlandı.
İran’da dini lideri seçme yetkisine sahip olan Uzmanlar Meclisi, yaptığı açıklamada Ali Hamaney’in oğlu Ayetullah Seyyid Mücteba Hüseyni Hamaney’in ezici oy çoğunluğuyla İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü lideri olarak seçildiğini duyurdu.
GEÇİŞ SÜRECİNDE ÜLKEYİ ÜÇ KİŞİLİK KONSEY YÖNETTİ
Ali Hamaney’in ölümünün ardından İran Anayasası gereği liderlik makamı boş kalana kadar ülke yönetimi geçici bir konsey tarafından yürütüldü.
Bu konseyde Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei ve Anayasayı Koruyucular Konseyi üyesi Ali Rıza Arafi yer aldı.
Geçici kurul, yeni lider belirlenene kadar devlet işlerinin yürütülmesinden sorumlu oldu.
YENİ LİDERİ UZMANLAR MECLİSİ SEÇTİ
İran Anayasası’na göre dini lideri belirleme yetkisi din adamlarından oluşan Uzmanlar Meclisi’ne ait bulunuyor.
Anayasanın 111’inci maddesine göre liderin ölümü, istifası veya görevden alınması durumunda Meclis en kısa sürede yeni lideri belirlemekle yükümlü.
Uzmanlar Meclisi üyesi Seyyid Ali Hüseyni Eşkevari, yaptığı açıklamada Meclis üyelerinin büyük çoğunluğunun Mücteba Hamaney üzerinde mutabakata vardığını belirterek, “Hamaney ismi İran’ın yeni lideri olarak devam edecek” ifadelerini kullandı.
TRUMP’TAN TEPKİ GELMİŞTİ
ABD Başkanı Donald Trump, Mücteba Hamaney’in İran’ın yeni lideri olma ihtimaline daha önce tepki göstermişti.
Trump yaptığı açıklamada, “İran’da en olası halef Mücteba Hamaney ancak bu kabul edilemez. Hamaney’in politikalarını sürdürecek bir lider istemiyoruz” ifadelerini kullanmıştı.
İRAN ORDUSU VE DEVRİM MUHAFIZLARI BAĞLILIK BİLDİRDİ
Mücteba Hamaney’in yeni dini lider olarak seçilmesinin ardından İran Genelkurmay Başkanlığı, Hatemu’l-Enbiya Karargâhı, İran Ordusu ve Devrim Muhafızları ayrı ayrı açıklamalar yayımladı.
Silahlı kuvvetler yayımladıkları bildirilerde, Mücteba Hamaney’in liderliği altında görevlerini sürdüreceklerini ve İslam Devrimi’nin hedeflerini korumak için tüm güçleriyle çalışacaklarını belirtti.
Devrim Muhafızları tarafından yapılan açıklamada ise “Mücteba Hamaney’in emirlerine tam itaat etmeye hazırız” ifadelerine yer verildi.
MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?
Mücteba Hüseyni Hamaney, 17 Eylül 1969’da Meşhed’de doğdu.
1979 yılında ailesinin Tahran’a taşınmasının ardından Kum’daki İslam ilimleri okullarında eğitim gördü. İleri düzey fıkıh ve usul eğitimi alan Hamaney, Şii geleneğinde en üst seviyelerden biri kabul edilen “müçtehit” seviyesine ulaştı.
İran-Irak Savaşı sırasında Besic gönüllüleri arasında cephede görev aldığı biliniyor.
Resmi bir devlet görevi bulunmamasına rağmen 2000’li yıllardan itibaren İran siyasetinde etkili bir isim olarak öne çıkan Hamaney’in, özellikle Devrim Muhafızları içerisindeki bazı komutanlarla yakın ilişkileri olduğu yönünde değerlendirmeler yapılıyor.
İRAN’DA LİDERLİK MAKAMI
İran’da cumhurbaşkanı seçimle iş başına gelse de en yüksek otorite “rehber” olarak adlandırılan dini lider konumunda bulunuyor.
Dini lider, İran Silahlı Kuvvetleri’nin başkomutanı olarak iç güvenlik, dış politika ve devletin temel stratejik kararlarında son söz sahibi kabul ediliyor.
İran’ın yeni dini lideri olarak seçilen Mücteba Hamaney, ülkenin siyasi ve askeri yapısında belirleyici yetkilere sahip olacak.
