Kıbrıs'ta 15 Temmuz Darbesi'nin 52. yılı

Kıbrıs'ta, adanın Yunanistan'a bağlanmasını (Enosis) hedefleyen ve 15 Temmuz 1974'te Yunanistan'daki askeri cunta ile EOKA-B tarafından gerçekleştirilen darbenin üzerinden 52 yıl geçti. Darbe, anayasal düzeni yıkarken, 20 Temmuz 1974'te Türkiye'nin gerçekleştirdiği Barış Harekâtı'nın da önünü açtı.

MAKARİOS'A KARŞI DARBE YAPILDI

15 Temmuz 1974'te Yunan cuntasının desteklediği EOKA-B mensupları, dönemin Kıbrıs Cumhurbaşkanı Başpiskopos Makarios'a karşı darbe düzenledi. Başkanlık Sarayı hedef alınırken, öldüğü açıklanan Makarios saldırıdan kaçarak önce Baf'a, ardından İngiliz üsleri üzerinden Malta ve İngiltere'ye geçti.

Darbe sonrasında EOKA-B'nin desteklediği Nikos Sampson cumhurbaşkanı ilan edildi.

DARBE KATLİAMA DÖNÜŞTÜ

Darbe sırasında Makarios yanlısı çok sayıda Rum ve Yunan hayatını kaybetti, binlerce kişi tutuklandı. Makarios ise 19 Temmuz 1974'te Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde yaptığı konuşmada, Yunanistan'ın Enosis hedefini ve Kıbrıslı Türkleri bekleyen tehlikeyi uluslararası kamuoyuna anlattı.

BARIŞ HAREKÂTI 20 TEMMUZ'DA BAŞLADI

Darbe sonrası dönemin Kıbrıs Türk Lideri Rauf Denktaş, Kıbrıslı Türklere olaylara karışmamaları çağrısında bulunurken, Türkiye Başbakanı Bülent Ecevit'e de müdahale çağrısı yaptı.

Garantörlük haklarını değerlendiren Türkiye, İngiltere ile ortak müdahale girişimlerinden sonuç alamayınca 20 Temmuz 1974 sabahı Barış Harekâtı'nı başlattı.

CUNTA REJİMİ DE SONA ERDİ

22 Temmuz'da ateşkes ilan edilirken, Nikos Sampson görevini Glafkos Klerides'e devretti. Kıbrıs'taki gelişmelerin ardından Yunanistan'da da yedi yıllık askeri cunta yönetimi sona erdi ve Konstantin Karamanlis liderliğinde ulusal birlik hükümeti kuruldu.

Makarios ise yaklaşık beş ay sonra, 7 Aralık 1974'te Kıbrıs'a dönerek yeniden görevine başladı ve 3 Ağustos 1977'de hayatını kaybedene kadar cumhurbaşkanlığı görevini sürdürdü.